Koken en bakken met ossewit

Wat is ossewit?

Ossewit is puur uitgesmolten rundvet. Geen zuivel, geen toevoegingen, geen smaakstoffen. Letterlijk één ingrediënt. Het vet wordt langzaam gesmolten en gezuiverd, waardoor je een schoon, helder bakvet overhoudt met een mild, bijna neutraal aroma. Pas als je het verhit ruik je die subtiele, warme geur die zo kenmerkend is.

In Friesland en de rest van Noord-Nederland was ossewit jarenlang het standaard bakvet. Het raakte wat uit beeld toen plantaardige oliën populair werden, maar de laatste jaren groeit de belangstelling weer. Mensen zoeken naar eerlijke, onbewerkte producten, en ossewit past daar perfect bij. Geen chemische raffinage, geen geharde vetten. Gewoon vet zoals het hoort te zijn.

Waarvoor gebruik je het?

Ossewit is veelzijdiger dan je misschien denkt. Het is niet alleen geschikt voor ouderwets bakken. Je kunt het eigenlijk overal inzetten waar je anders boter, margarine of olie zou gebruiken.

• Aardappelen bakken. Dit is waar ossewit echt schittert. Je krijgt een goudbruin, knapperig korstje dat je met olie niet snel bereikt. De aardappelen worden van buiten krokant en van binnen zacht.
• Vlees aanbraden. Door het hoge rookpunt kun je vlees op hoge temperatuur dichtschroeien zonder dat het vet verbrandt. Ideaal voor een biefstuk, stoofvlees of gehaktballen.
• Frituren. Ossewit geeft frieten en snacks die diepe, volle smaak die je kent van de echte ouderwetse snackbar. Veel frituurzaken werken er nog steeds mee, juist om die reden.
• Groenten roosteren in de oven. Een lepel ossewit over je wintergroenten voor ze de oven in gaan geeft een mooie karamelisatie en rijkere smaak dan olijfolie.
• Boter vervangen. Bij het bakken van pannenkoeken, spiegeleieren of een tosti kun je ossewit prima als botervervanger gebruiken. Handig als je zuivelvrij wilt koken.

Rookpunt en smeltgedrag

Een van de grootste voordelen van ossewit is het hoge rookpunt. Waar boter al rond de 150°C begint te verbranden en olijfolie rond de 190°C, houdt ossewit het makkelijk vol tot zo'n 250°C. Dat betekent dat je op hoge temperatuur kunt bakken zonder dat het vet afbreekt, gaat roken of een bittere smaak krijgt.

Bij kamertemperatuur is ossewit stevig en wit, vergelijkbaar met kokosolie. Zodra je het in de pan doet smelt het snel en gelijkmatig. Het verspreidt zich mooi over de bodem en geeft een egale hitte. Na het bakken stolt het weer als het afkoelt. Dat is normaal en juist een teken dat het een zuiver, onbewerkt vet is.

Omdat ossewit zo stabiel blijft bij hitte, is het ook geschikt om meerdere keren te gebruiken bij het frituren. Het oxideert langzamer dan de meeste plantaardige oliën, waardoor het langer meegaat en de smaak constant blijft.

Opslaan en bewaren

Ossewit is van nature lang houdbaar. Het bevat bijna geen vocht, en dat maakt het lastig voor bacteriën om er grip op te krijgen. Maar een paar simpele richtlijnen helpen om het zo lang mogelijk goed te houden.

• Bewaar ossewit op kamertemperatuur op een koele plek, uit direct zonlicht. Een keukenkast of bijkeuken is prima. Zo blijft het maanden goed.
• Wil je het langer bewaren? Zet het in de koelkast. Daar wordt het extra stevig, maar dat is geen probleem. Schep er gewoon een stuk uit met een lepel als je het nodig hebt.
• Na het frituren kun je ossewit hergebruiken. Laat het afkoelen, giet het door een fijne zeef of koffiefilter om etensresten te verwijderen, en bewaar het in een schone pot. Zo kun je het twee tot drie keer opnieuw gebruiken.
• Ruikt het vet ranzig of heeft het een afwijkende kleur? Dan is het tijd om het te vervangen. Maar bij normaal gebruik duurt dat lang voordat het zover is.