Wat is biologisch? Het verschil met gangbaar

Wat betekent “biologisch”?

Biologisch is geen woord dat een fabrikant zomaar op een verpakking mag plakken. Het is een wettelijk beschermd begrip. Alleen boeren en makers die zich aan de Europese regels voor biologische productie houden (verordening 2018/848) én die daar ook op gecontroleerd worden, mogen hun product biologisch, bio of eko noemen. Daar houd ik van, want het betekent dat u niet zomaar iemand op zijn woord hoeft te geloven.

In Nederland doet Skal Biocontrole die controle. Een gecertificeerd bedrijf heeft een Skal- of EKO-nummer en mag het groene Europese logo voeren, het blaadje van sterretjes. Waar het bij biologisch om draait, is werken met de natuur mee: zonder kunstmest, zonder chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen, zonder genetisch gemodificeerde gewassen, en met extra oog voor de dieren.

Biologisch versus gangbaar: de belangrijkste verschillen

Met “gangbaar” bedoel ik de gewone, reguliere landbouw, waar de wettelijke minimumnormen gelden. Dit zijn de verschillen die ik zelf het belangrijkst vind:

Eén eerlijke kanttekening, want die hoort erbij: biologisch is niet volledig gifvrij. Ook in de biologische teelt mag een klein, streng geregeld lijstje middelen gebruikt worden, meestal van natuurlijke oorsprong en alleen in kleine hoeveelheden als het echt niet anders kan. Het blijft een groot verschil met gangbaar, waar chemisch-synthetische bestrijdingsmiddelen wél op grote schaal mogen, maar helemaal zonder gif is biologisch dus ook niet.

“Maar biologische dieren krijgen toch nooit antibiotica?”

Dit is misschien wel de vraag die ik het vaakst krijg, en het antwoord verrast mensen vaak. Ook op een biologische boerderij wordt een ziek dier gewoon behandeld, want dierenwelzijn gaat altijd vóór. Geen enkele goede boer laat een dier lijden. Het verschil zit in de spelregels: antibiotica mogen niet preventief (uit voorzorg) worden gegeven, de wachttijd na een behandeling wordt verdubbeld, en er geldt een streng maximum. Een koe mag maar een beperkt aantal keer per jaar worden behandeld. Gebeurt het vaker, dan mag dat dier niet meer als biologisch verkocht worden. Biologisch betekent dus “geen routinematig gebruik”, niet “nooit”.

Hoorns, kalveren en Demeter

Twee dingen waar klanten me vaak naar vragen: blijven de hoorns op de koe, en blijft het kalf bij de moeder? Ik geef u het eerlijke antwoord, ook al is het wat genuanceerd.

• Hoorns: in de gangbare houderij worden de hoornknoppen bij kalveren vaak routinematig weggebrand. Bij biologisch mag dat alleen bij uitzondering en met pijnbestrijding. Wilt u de zekerheid dat koeien hun hoorns hélemaal houden, dan komt u uit bij het biologisch-dynamische Demeter-keurmerk, want daar is onthoornen niet toegestaan.
• Kalveren: biologisch schrijft echte melk en groepshuisvesting voor en verbiedt het apart zetten in eenlinghokken na de eerste week. Het kalf daarnaast langer bij de moeder laten lopen (de koe-kalf-aanpak) is een extra welzijnskeuze die u vooral ziet bij biologisch-dynamische en koe-kalf-boerderijen.

Demeter is dus een soort “biologisch-plus”: alle biologische regels gelden, met extra eisen rond dierenwelzijn en een biologisch-dynamische werkwijze.

Waaraan herkent u biologisch?

Gelukkig is dat makkelijker dan u denkt. U hoeft maar op twee dingen op de verpakking te letten:

• Het groene Europese logo, een blaadje gevormd door sterretjes. Verplicht op elk biologisch product in de EU.
• Een Skal- of EKO-nummer, het bewijs dat de boer of maker biologisch gecertificeerd en gecontroleerd is.

Let op één veelgemaakte vergissing: keurmerken als Beter Leven (met sterren) gaan over dierenwelzijn, maar zijn niet hetzelfde als biologisch. Alleen het EU-biologo mét certificering garandeert de volledige biologische werkwijze, van bodem tot dier.

Smaakt biologisch anders?

Dat kan, al beloof ik u niets, want smaak blijft iets persoonlijks. Wat de smaak kán beïnvloeden: het ras van het dier, langzamere groei, meer beweging en buitenleven, en het voer met veel gras en ruwvoer. Veel klanten vinden biologisch vlees daardoor voller of “vleziger” van smaak. Zelf proef ik dat verschil ook, maar zeker weten doet u het pas als u het op uw eigen bord hebt gehad.

Waarom is biologisch vaak duurder?

Daar ben ik graag eerlijk over. Biologisch boeren betekent lagere opbrengsten per hectare, meer stalruimte en weidegang per dier, duurder biologisch voer, en de kosten van de jaarlijkse certificering en controle. Die echte kosten zitten gewoon in de prijs. U betaalt bij een biologisch product dus voor de manier waarop het gemaakt is: met meer ruimte, tijd en zorg. Ik vind dat het dat waard is.